Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp
Tư vấn pháp lý mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, từ chọn cấu trúc giao dịch đến sau khi hoàn tất.
Lex Vitae đồng hành cùng bên mua, bên bán, nhà đầu tư và tập đoàn: chọn cấu trúc giao dịch, thẩm định pháp lý, soạn và đàm phán tài liệu, thực hiện thủ tục chấp thuận và hỗ trợ công việc sau giao dịch.
Khi nào dịch vụ phù hợp
- Quý khách dự định mua doanh nghiệp hoặc nhận chuyển nhượng vốn mà chưa rõ đối tượng đang gánh nghĩa vụ gì.
- Quý khách muốn bán doanh nghiệp, phần vốn hoặc dự án và cần giới hạn trách nhiệm sau khi bán.
- Tập đoàn cần sáp nhập, hợp nhất hoặc chia tách các công ty thành viên.
- Nhà đầu tư nước ngoài vào doanh nghiệp trong nước, hoặc các bên cùng góp vốn lập liên doanh.
Bắt đầu từ mục tiêu thương mại
Chúng tôi hỏi thương vụ nhằm đạt điều gì trước khi bàn đến từng điều khoản.
Cân nhắc đồng thời pháp lý, thuế, tài chính
Phương án cấu trúc được so sánh trên cả ba mặt trước khi đề xuất.
Soạn hợp đồng cho giai đoạn sau khi ký
Hợp đồng được soạn kèm điều kiện tiên quyết, cơ chế bồi thường, thời hạn khiếu nại và các bước thực hiện sau khi ký.
Bảo mật nghề nghiệp
Thông tin thương vụ được giữ kín theo quy tắc nghề luật sư và thỏa thuận bảo mật khi cần.
Cách chúng tôi nhìn một thương vụ
Giá gắn với cấu trúc giao dịch và phân bổ rủi ro
Giá của một thương vụ gắn với những điều đi kèm: bên mua nhận cái gì, kế thừa nghĩa vụ nào, bên bán còn chịu trách nhiệm đến khi nào, và ai phải xin chấp thuận của cơ quan nào. Những điều đó được xác định trong cấu trúc giao dịch và hợp đồng.
Vì vậy chúng tôi làm việc theo thứ tự: xác định mục tiêu thương mại, chọn cấu trúc, thẩm định đối tượng giao dịch để nhận diện rủi ro, rồi soạn hợp đồng để phân bổ các rủi ro đó giữa hai bên theo thỏa thuận.
Các chặng của thương vụ
Bảy chặng của một thương vụ và những điểm chúng tôi canh
Thứ tự và độ dài từng chặng khác nhau theo quy mô, ngành nghề và tư cách các bên. Đây là khung chúng tôi dùng để lập kế hoạch cho từng thương vụ cụ thể.
- 01
Làm rõ mục tiêu và vị thế đàm phán
Cùng ban lãnh đạoNghe thương vụ nhằm đạt điều gì, giới hạn tài chính, thời hạn mong muốn và điều không thể nhượng bộ. Từ đó xác định phạm vi công việc.
Cần canh: xác nhận mục tiêu thương mại trước khi bàn điều khoản.
- 02
Chọn cấu trúc giao dịch
Pháp lý, thuế, tài chínhSo sánh chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng tài sản hoặc dự án, sáp nhập, hợp nhất, chia tách và liên doanh; đánh giá chấp thuận cần có và hệ quả thuế.
Cần canh: cấu trúc xác định bên nào gánh rủi ro nào; cần chọn cấu trúc trước khi soạn hợp đồng.
- 03
Thỏa thuận bảo mật và thư ý định
Hai bên giao dịchSoạn thỏa thuận bảo mật, thư ý định hoặc bản điều khoản nguyên tắc để định hình giá, cách chia rủi ro và thời gian đàm phán độc quyền.
Cần canh: tách rõ phần có ràng buộc và phần không ràng buộc trong từng văn bản.
- 04
Thẩm định pháp lý
Doanh nghiệp được thẩm địnhRà soát tư cách pháp nhân, cơ cấu cổ đông, đất đai và tài sản, hợp đồng trọng yếu, lao động, thuế, sở hữu trí tuệ và tranh chấp; phân loại rủi ro theo mức tác động.
Cần canh: rủi ro tìm thấy được phản ánh vào giá, cam đoan hoặc điều kiện tiên quyết.
- 05
Hợp đồng và đàm phán
Hai bên và cố vấnSoạn hợp đồng mua bán, thỏa thuận cổ đông hoặc liên doanh với cơ chế cam đoan, giữ lại thanh toán, điều kiện tiên quyết; tham gia đàm phán.
Cần canh: xác định cơ chế bồi thường, thời hạn khiếu nại và mức trần cho từng cam đoan.
- 06
Chấp thuận và điều kiện tiên quyết
Cơ quan có thẩm quyềnTùy thương vụ: thông báo tập trung kinh tế, kiểm tra hạn chế sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, thực hiện thủ tục đầu tư nếu thương vụ thuộc diện phải làm, và đăng ký thay đổi tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Cần canh: xác định các chấp thuận cần có ngay từ đầu để đặt đúng mốc thời gian trong hợp đồng.
- 07
Hoàn tất và sau giao dịch
Các bên và doanh nghiệp mục tiêuTheo dõi điều kiện tiên quyết, thanh toán và bàn giao; sau đó chuẩn hóa mô hình quản trị, nhân sự, hệ thống hợp đồng và quy chế nội bộ.
Cần canh: phân công trách nhiệm và mốc thời gian cho các việc sau giao dịch.
Thương vụ của Quý khách đang ở chặng nào?
Trước khi gửi tài liệu, xin cho biết tên các bên liên quan để chúng tôi kiểm tra xung đột lợi ích. Chúng tôi phản hồi bằng nhận định ban đầu về cấu trúc và những việc cần làm trước.
Đặt lịch trao đổi
Lựa chọn đầu tiên
Mua vốn hay mua tài sản, dự án
Phương án phù hợp phụ thuộc vào từng thương vụ. Bảng dưới đây là những khác biệt chúng tôi cân nhắc đầu tiên, trước khi thẩm định cho biết phương án nào phù hợp.
| Mua cổ phần hoặc phần vốn góp | Mua tài sản hoặc dự án | |
|---|---|---|
| Bên mua nhận gì | Cả doanh nghiệp, gồm nghĩa vụ đã phát sinh và các khoản chưa xác định như thuế hoặc tranh chấp. | Phần tài sản hoặc dự án đã chọn; việc kế thừa nghĩa vụ cũ của bên bán được xem xét riêng. |
| Hợp đồng và giấy phép | Pháp nhân không đổi; cần kiểm tra điều khoản về thay đổi chủ sở hữu trong từng hợp đồng và giấy phép. | Cần chuyển giao hoặc xin lại; hợp đồng cần sự đồng ý của bên đối tác. |
| Thủ tục chuyển quyền | Gồm đăng ký thay đổi chủ sở hữu vốn. | Từng tài sản chuyển quyền riêng; việc chuyển nhượng dự án có thể cần chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền, tùy quy định hiện hành. |
| Thuế và chi phí | Thuế phát sinh từ việc chuyển nhượng và nghĩa vụ kê khai, nộp thuế cần được xác định trước; bên mua cần rà thuế còn tồn trong doanh nghiệp. | Có thể phát sinh thuế và lệ phí chuyển quyền ở cả hai bên; cần tính trước. |
| Có thể cân nhắc khi | Cần giữ nguyên hoạt động, giấy phép và hợp đồng, và thẩm định cho thấy rủi ro kiểm soát được. | Muốn chọn phần cần mua, hạn chế kế thừa nghĩa vụ cũ, hoặc doanh nghiệp mục tiêu còn nhiều điểm chưa rõ. |
Các nhóm vướng mắc
Năm nhóm vướng mắc của thương vụ và cách chúng tôi xử lý
Những điểm dưới đây được rà soát từ giai đoạn thẩm định.
Nghĩa vụ chưa lộ diện
- Dấu hiệu
- Doanh nghiệp mục tiêu có thuế chưa quyết toán, bảo lãnh cho bên thứ ba hoặc tranh chấp chưa phát sinh, nhưng không xuất hiện trong báo cáo tài chính.
- Cách xử lý
- Thẩm định theo mức tác động, đối chiếu chéo hồ sơ thuế, hợp đồng và biên bản làm việc; phần chưa kiểm chứng được chuyển thành cam đoan, giữ lại thanh toán hoặc điều kiện tiên quyết.
Giá và cơ chế điều chỉnh giá
- Dấu hiệu
- Hai bên thống nhất giá nhưng hiểu khác nhau về nợ, vốn lưu động và các khoản phát sinh giữa ngày chốt giá và ngày hoàn tất.
- Cách xử lý
- Quy định cách tính các khoản điều chỉnh, giữ lại một phần thanh toán hoặc dùng tài khoản giữ tiền, và nêu rõ khoản nào được trừ.
Cam đoan không đi cùng chế tài
- Dấu hiệu
- Bên bán cam đoan nhiều điều nhưng hợp đồng không nói ai bồi thường, bồi thường đến mức nào và trong bao lâu.
- Cách xử lý
- Gắn từng cam đoan với cơ chế bồi thường, thời hạn khiếu nại và mức trần; dùng kết quả thẩm định để xác định cam đoan nào cần đưa vào hợp đồng.
Điều kiện tiên quyết và tiến độ chấp thuận
- Dấu hiệu
- Hợp đồng ký xong mới phát hiện cần thông báo tập trung kinh tế, vướng hạn chế sở hữu nước ngoài hoặc cần sự đồng ý của bên thứ ba.
- Cách xử lý
- Xác định các chấp thuận cần có từ đầu, đưa vào điều kiện tiên quyết kèm mốc thời gian và hệ quả nếu không đạt.
Bế tắc sau giao dịch
- Dấu hiệu
- Hai bên cùng nắm vốn nhưng thỏa thuận cổ đông không nói rõ ai quyết định việc gì, và khi bất đồng thì làm thế nào.
- Cách xử lý
- Soạn thỏa thuận có cơ chế quyết định, quyền phủ quyết đối với một số nội dung, quyền bán kèm, quyền mua lại và cách thoát vốn; thiết kế điều khoản giải quyết tranh chấp ngay từ đầu.
Dịch vụ
Bốn cách chúng tôi đồng hành
Tùy vị trí của Quý khách trong thương vụ, trọng tâm công việc khác nhau.
Đồng hành cùng bên mua
Từ chọn cấu trúc, thẩm định đến đàm phán hợp đồng; kiểm tra điều kiện chuyển nhượng và nghĩa vụ kế thừa; thiết kế điều khoản bảo vệ sau khi nhận chuyển nhượng.
Đồng hành cùng bên bán
Chuẩn bị hồ sơ trước khi chào bán, xử lý các điểm yếu có thể làm giảm giá, giới hạn trách nhiệm sau bán và thiết kế cơ chế thanh toán.
Sáp nhập, hợp nhất, chia tách và tái cấu trúc
Cho tập đoàn và nhóm công ty: lộ trình pháp lý, xử lý hợp đồng, lao động, tài sản và đăng ký; theo dõi các việc cần làm trong thời gian chuyển đổi.
Nhà đầu tư nước ngoài và liên doanh
Kiểm tra hạn chế sở hữu và thủ tục đầu tư nếu thương vụ thuộc diện; soạn thỏa thuận liên doanh và thỏa thuận cổ đông; thiết kế điều khoản giải quyết tranh chấp từ đầu.
Cách làm việc
Từ buổi trao đổi đầu tiên đến khi hoàn tất thương vụ
Nghe và đặt mục tiêu
Hiểu thương vụ, vị thế đàm phán và các ràng buộc; thống nhất phạm vi công việc và phí bằng văn bản.
Chọn cấu trúc
So sánh phương án về pháp lý, thuế và chấp thuận cần có, rồi đề xuất lựa chọn cùng lý do.
Thẩm định, soạn thảo, đàm phán
Rà soát đối tượng giao dịch, báo cáo rủi ro, hoàn thiện tài liệu và tham gia đàm phán với đối tác.
Chấp thuận và hoàn tất
Thực hiện thủ tục, theo dõi điều kiện tiên quyết, thanh toán và bàn giao sau giao dịch.
Quý khách nhận được
- Ý kiến về cấu trúc giao dịch và lý do lựa chọn
- Báo cáo thẩm định kèm ma trận rủi ro và đề xuất xử lý
- Bộ tài liệu giao dịch
- Hồ sơ thủ tục chấp thuận và đăng ký thay đổi
- Bảng theo dõi điều kiện tiên quyết và mốc thời hạn
- Danh mục việc cần làm sau giao dịch
Hồ sơ nên chuẩn bị
Giấy tờ đăng ký và điều lệ, sổ cổ đông hoặc thành viên, nghị quyết, báo cáo tài chính, hồ sơ thuế, giấy tờ đất đai và tài sản, hợp đồng lớn, hợp đồng lao động, hồ sơ sở hữu trí tuệ và tài liệu về tranh chấp đang có. Bên mua nên nêu rõ mục tiêu và giới hạn tài chính của thương vụ. Chưa đủ cũng không sao: chúng tôi sẽ lập danh mục những gì còn thiếu.
Tình huống minh họa
Ba tình huống giả định
Tình huống minh họa do Lex Vitae biên soạn để giải thích cách tiếp cận, không mô tả vụ việc của một khách hàng cụ thể.
Mua một doanh nghiệp đang có nhiều hợp đồng lớn
Tình huống
Bên mua muốn nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn của một công ty đang thực hiện nhiều hợp đồng dài hạn, trong khi thời gian thẩm định ngắn.
Hướng xử lý
Phân loại rủi ro theo mức tác động, tập trung vào các hợp đồng có điều khoản về thay đổi chủ sở hữu hoặc chấm dứt; phần chưa kiểm chứng được chuyển thành cam đoan, giữ lại một phần thanh toán và điều kiện tiên quyết.
Bán một dự án và giới hạn trách nhiệm sau bán
Tình huống
Bên bán muốn thoát vốn khỏi dự án, trong khi bên mua đòi nhiều cam đoan về quá khứ của dự án.
Hướng xử lý
Xác định cam đoan nào bên bán kiểm soát được, giới hạn thời hạn và mức trần bồi thường, tách phần có thể chứng minh bằng hồ sơ khỏi phần bên mua phải tự thẩm định.
Gộp ba công ty thành viên thành một
Tình huống
Tập đoàn muốn hợp nhất ba công ty cùng ngành để gọn bộ máy, nhưng mỗi công ty có hợp đồng, giấy phép và người lao động riêng.
Hướng xử lý
Lập lộ trình theo từng nhóm: hợp đồng cần sự đồng ý của đối tác, giấy phép phải xin lại, quyền lợi người lao động; rồi chọn hình thức hợp nhất hay sáp nhập phù hợp với thứ tự đó.
Hỏi đáp
Một số câu hỏi trước khi bắt đầu thương vụ
Nên mời luật sư ở giai đoạn nào của thương vụ?
Nên trao đổi sớm, trước khi ký thư ý định hoặc bản điều khoản nguyên tắc. Các văn bản này định hình cấu trúc, giá và cách chia rủi ro của thương vụ. Việc trao đổi sớm cũng cho phép thống nhất cách chia sẻ thông tin nhạy cảm, kèm thỏa thuận bảo mật, trước khi cung cấp tài liệu cho đối tác.
Nên mua cổ phần hay mua tài sản?
Tùy từng thương vụ. Khi mua cổ phần hoặc phần vốn góp, pháp nhân không đổi nên cần xem xét cả hợp đồng, giấy phép lẫn nghĩa vụ hiện có của doanh nghiệp. Khi mua tài sản hoặc dự án, mỗi tài sản có thủ tục chuyển quyền riêng. Phương án nên được chọn sau khi thẩm định và tính toán thuế.
Thương vụ nào phải xin chấp thuận của cơ quan nhà nước?
Tùy quy mô, ngành nghề và tư cách của các bên, chẳng hạn khi giao dịch làm thay đổi mức độ tập trung kinh tế hoặc có nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Cần xác định sớm để đưa vào điều kiện tiên quyết và sắp xếp tiến độ ký kết. Việc kiểm tra cụ thể dựa trên hồ sơ thực tế của thương vụ.
Vì sao phải tính điều khoản giải quyết tranh chấp ngay từ đầu?
Khi tranh chấp đã phát sinh, việc thống nhất phương thức giải quyết giữa các bên có thể khó hơn. Vì vậy phương thức, địa điểm và quy tắc áp dụng nên được chọn từ khi soạn hợp đồng, phù hợp với thương vụ. Trọng tài thương mại là một phương thức được cân nhắc; việc lựa chọn cần đánh giá theo từng giao dịch.
Chi phí dịch vụ được tính như thế nào?
Theo phạm vi và mức độ phức tạp của thương vụ, được thỏa thuận bằng văn bản trước khi bắt đầu. Quý khách có thể xem nguyên tắc tính phí của chúng tôi.
Thông tin về thương vụ có được bảo mật không?
Có. Luật sư có nghĩa vụ giữ bí mật thông tin của khách hàng theo quy tắc nghề nghiệp, và chúng tôi sẵn sàng ký thỏa thuận bảo mật riêng ngay từ buổi trao đổi đầu tiên khi Quý khách yêu cầu.
Trao đổi bảo mật về thương vụ của Quý khách
Cho chúng tôi biết thương vụ đang ở chặng nào và Quý khách cần gì. Chúng tôi sẽ phản hồi bằng nhận định ban đầu và đề xuất bước tiếp theo.
Thông tin được giữ bí mật theo quy tắc nghề luật sư.
Luật sư phụ trách
ThS. Luật sư Nguyễn Xuân Phước
Giám đốc Điều hành, Công ty Luật TNHH Lex Vitae
Nguyên Giám đốc Pháp chế, Giám đốc Phát triển dự án, Cố vấn cấp cao Hội đồng quản trị tại các tập đoàn và định chế tài chính lớn như PVcombank, MCR, Techcombank, Masterise Group.
Bảo chứng bằng chữ Tín và sự Tử tế trọn đời.
Xem đội ngũ luật sư
Bình luận: